Een EDI training opzetten die echt werkt op school vraagt om meer dan een dag uitleg over de fasen van expliciete directe instructie. Het vraagt om een doordacht traject: van voorbereiding en duidelijke leerdoelen tot lesbezoeken, feedback en borging achteraf. In dit artikel loop je stap voor stap door het proces, zodat je een EDI training kunt opzetten die docenten daadwerkelijk helpt in de klas.

Wat je op school geregeld moet hebben vóór de start

Voordat de eerste trainingssessie begint, is het belangrijk dat de randvoorwaarden op orde zijn. Een EDI training die midden in een drukke periode wordt gedropt zonder draagvlak of duidelijke aanleiding, komt zelden goed van de grond. Zorg dus dat je de volgende zaken hebt geregeld:

• Steun van de schoolleiding: betrek de directie actief en zorg dat zij het belang van EDI uitdragen
• Een helder beeld van de beginsituatie: waar staat het team nu op het gebied van instructie en klassenmanagement?
• Voldoende tijd in de agenda: blokkeer trainingsdagen, intervisiebijeenkomsten en lesbezoeken ver van tevoren
• Een trekker of kartrekker binnen het team: iemand die het traject intern bewaakt en collega’s motiveert
• Communicatie naar het team: leg uit waarom jullie met EDI aan de slag gaan en wat docenten ervan kunnen verwachten

Controleer of het team weet wat EDI inhoudt voordat de training begint. Een korte introductie of informatiebijeenkomst van dertig minuten voorkomt weerstand en misverstanden later in het traject. Docenten die begrijpen waarom ze iets leren, staan er aanzienlijk opener voor.

Stel een leerdoel op dat het hele team begrijpt

Formuleer een concreet leerdoel voor het EDI traject voordat je de inhoud uitwerkt. Zonder een gedeeld doel werkt iedereen aan zijn eigen versie van succes, en dat merk je direct in de klas. Een goed leerdoel voor een EDI training is specifiek, herkenbaar en toetsbaar.

1. Beschrijf het gewenste gedrag van de docent: wat doet een docent anders na de training?
2. Koppel het leerdoel aan een zichtbaar effect op leerlingen: wat zie je terug in de klas?
3. Formuleer het doel in gewone taal, zodat ook docenten die nog niet vertrouwd zijn met EDI begrijpen waar het naartoe gaat
4. Bespreek het leerdoel in een teamvergadering en pas het aan op basis van de input die je ontvangt

Een voorbeeld van een helder leerdoel: “Na de training past elke docent de instructiefase van EDI toe door gebruik te maken van activerende vragen en duidelijke modellering, waardoor leerlingen zelfstandiger aan de slag gaan.” Controleer of alle teamleden dit doel kunnen herhalen en uitleggen. Kunnen ze dat niet, dan is het doel nog te abstract.

Structureer de trainingssessies rond de EDI-fasen

EDI bestaat uit een aantal vaste fasen: terugblik, doel stellen, instructie, begeleide inoefening, zelfstandige verwerking en afsluiting. Bouw de trainingssessies zo op dat elke fase apart aandacht krijgt voordat je ze samenvoegt tot een complete les.

1. Wijd de eerste sessie aan de basisprincipes van EDI en de logica achter de fasen
2. Behandel in de tweede sessie de instructiefase en modellering in detail, inclusief oefeningen met voorbeeldlessen
3. Oefen in de derde sessie de begeleide inoefening en het stellen van activerende vragen
4. Combineer in de vierde sessie alle fasen in een gesimuleerde les die deelnemers zelf uitvoeren

Zorg dat elke sessie eindigt met een concrete opdracht die docenten de volgende dag al in hun eigen klas kunnen uitvoeren. Theorie beklijft pas als docenten het direct toepassen. Geef deelnemers ook ruimte om ervaringen uit de klas terug te brengen naar de volgende sessie, zodat de training een doorlopend gesprek wordt in plaats van losse blokken.

Verwerk lesbezoeken en feedback in het traject

Lesbezoeken zijn het moment waarop theorie en praktijk samenkomen. Plan ze bewust in het traject, niet als afvinkmoment maar als leerervaring voor de docent. Een lesbezoek zonder goede voorbereiding en nabespreking levert weinig op.

1. Spreek voorafgaand aan het lesbezoek af welke EDI-fase of welk onderdeel centraal staat
2. Gebruik een observatieformat dat is afgestemd op het leerdoel van het traject
3. Plan de nabespreking direct na het lesbezoek, bij voorkeur binnen een uur
4. Begin de nabespreking met wat de docent zelf heeft ervaren, voordat je als coach of begeleider reageert
5. Formuleer samen één of twee concrete verbeterpunten voor de volgende les

Feedback werkt het beste als die specifiek, tijdig en constructief is. Vermijd algemene opmerkingen als “de les ging goed” of “je kunt de vragen nog meer uitbouwen”. Wees concreet: “Op het moment dat je de som op het bord zette, zag ik dat drie leerlingen al afhaakten. Wat zou je de volgende keer doen om dat moment te gebruiken voor een check?” Zo geef je docenten iets om echt mee aan de slag te gaan.

Borg de EDI-aanpak na afloop van de training

Een training zonder borging is een training die na zes weken is vergeten. Borging betekent dat je bewust nadenkt over hoe je de EDI-aanpak levend houdt in het dagelijkse werk van docenten. Dat vraagt om structuur, niet om goede bedoelingen.

• Plan vaste intervisiesessies in na afloop van de training, minimaal vier keer per jaar
• Koppel EDI aan bestaande instrumenten zoals functioneringsgesprekken of het schoolplan
• Zorg dat de kartrekker of coach regelmatig informele gesprekken voert met docenten over hun ervaringen
• Maak EDI onderdeel van de gezamenlijke taal op school: gebruik de termen in vergaderingen en lesvoorbesprekingen

Controleer na drie maanden of docenten de EDI-fasen nog herkenbaar toepassen. Doe dat niet door te beoordelen, maar door samen een les te bekijken en te bespreken. Als je merkt dat bepaalde fasen wegglijden, plan dan een korte opfrisbijeenkomst in. Borging is geen eenmalige actie maar een doorlopend proces.

Los veelvoorkomende struikelblokken in EDI-trainingen op

Zelfs goed opgezette EDI trainingen lopen soms vast. Herken de meest voorkomende problemen vroeg, zodat je ze kunt aanpakken voordat ze het traject ondermijnen.

Docenten ervaren EDI als te star of te mechanisch

Dit is een veelgehoord bezwaar. Docenten vrezen dat EDI hun lessen robotachtig maakt. Bespreek dit bezwaar direct in de eerste trainingssessie. Laat zien hoe ervaren docenten EDI toepassen op een manier die past bij hun persoonlijkheid en vak. EDI is een structuur, geen script. Hoe meer docenten oefenen, hoe meer ruimte ze voelen om er hun eigen invulling aan te geven.

Het team is niet homogeen in ervaring of motivatie

In de meeste teams zitten zowel enthousiaste vroege adopters als docenten die sceptisch zijn of al jaren op een vaste manier lesgeven. Differentieer in de training door gevorderde deelnemers een coachende rol te geven en beginners extra oefentijd te bieden. Maak de verschillen bespreekbaar in plaats van ze te negeren.

Er is te weinig tijd voor lesbezoeken en nabespreking

Tijdgebrek is de meest genoemde reden waarom lesbezoeken niet van de grond komen. Los dit op door lesbezoeken al bij de start van het schooljaar in te plannen en ze te behandelen als onverplaatsbare afspraken. Kortere lesbezoeken van twintig minuten met een gerichte focus zijn beter dan geen lesbezoeken.

Hoe wij bij September Onderwijs helpen met didactisch coachen

Een EDI training opzetten is één ding. Zorgen dat docenten de aanpak ook echt vasthouden in de klas is iets anders. Precies daar helpen wij bij September Onderwijs mee. Ons Didactisch Coachen Programma is een masterclass met borgingstraject, speciaal gericht op het planmatig en gestructureerd coachen van docenten en het geven van feedback die het denkproces van leerlingen stimuleert.

Wat je van ons programma kunt verwachten:

• Een volledig traject inclusief borging, zodat nieuwe vaardigheden beklijven in de dagelijkse praktijk
• Praktijkgerichte sessies met concrete oefeningen die docenten de volgende dag al kunnen toepassen
• Ervaren trainers die het programma afstemmen op de specifieke situatie van jouw school
• Combinatie van training, coaching en lesbezoeken voor duurzame implementatie
• Aandacht voor het individu, met ruimte voor wat al wél werkt in jouw team

Wil je weten hoe wij dit voor jouw school kunnen opzetten? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee over een traject dat past bij jullie situatie en doelen.