Pedagogisch-didactisch handelen opbouwen in je school doe je stap voor stap: begin met een eerlijk beeld van de huidige situatie, stel samen doelen op met je team, kies een passende structuur voor trainingen en begeleiding, oefen nieuwe technieken in de praktijk, en borg de ontwikkeling met intervisie en lesbezoeken. Zo zorg je dat nieuwe kennis niet bij één training stopt, maar echt beklijft in de dagelijkse lespraktijk.

Breng de huidige stand van pedagogisch-didactisch handelen in kaart

Voordat je iets opbouwt, wil je weten waar je nu staat. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk slaan veel scholen deze stap over en beginnen direct met een training. Het resultaat: een programma dat niet aansluit op de echte behoeften van docenten.

Verzamel concrete informatie over het pedagogisch-didactisch handelen in je school. Denk aan lesbezoeken, gesprekken met docenten, zelfreflectievragenlijsten en data uit leerlingresultaten. Stel jezelf de vraag: wat gaat er al goed, en waar lopen docenten tegenaan?

1. Plan korte observatiegesprekken met docenten uit verschillende vakgroepen of bouwen.
2. Gebruik een gedeeld observatiekader, zoals OP3, zodat iedereen vanuit hetzelfde referentiepunt kijkt.
3. Noteer patronen: welke thema’s komen steeds terug? Denk aan klassenmanagement, differentiëren of activerende werkvormen.

Na deze stap heb je een helder overzicht van waar je als school staat. Dat overzicht is de basis voor alles wat volgt.

Stel gezamenlijke doelen op met het team

Met de informatie uit de vorige stap ga je samen met het team bepalen waar jullie naartoe willen. Gezamenlijke doelen werken beter dan opgelegde doelen, omdat docenten dan eigenaarschap voelen over hun eigen ontwikkeling.

Organiseer een teambijeenkomst waarin je de uitkomsten van de inventarisatie deelt. Bespreek open wat jullie zien en wat jullie willen verbeteren. Zorg dat de doelen specifiek en haalbaar zijn, zodat je later ook echt kunt meten of jullie er zijn.

1. Presenteer de bevindingen uit de inventarisatie zonder oordeel: feiten en patronen, geen aanwijzingen van falen.
2. Laat docenten zelf aangeven welke thema’s zij het meest urgent vinden.
3. Formuleer twee of drie concrete ontwikkeldoelen voor het komende schooljaar, bijvoorbeeld: “Alle docenten passen formatief handelen toe in minimaal één les per week.”
4. Leg de doelen vast in een teamplan dat voor iedereen toegankelijk is.

Als de doelen staan, weten docenten waar ze aan werken en waarom. Dat maakt het veel makkelijker om de volgende stap te zetten: een passende structuur kiezen voor trainingen en begeleiding.

Kies een opbouwende structuur voor trainingen en begeleiding

Een losse training van één middag verandert weinig. Duurzame ontwikkeling van pedagogisch-didactisch handelen vraagt om een opbouwende structuur, waarbij theorie en praktijk elkaar afwisselen.

Denk na over hoe je trainingen, coaching en begeleiding combineert. Een goed programma bouwt op: eerst bewustwording en kennisoverdracht, daarna oefening in de praktijk, en vervolgens reflectie en verdieping. Zorg ook dat er ruimte is voor individuele begeleiding naast groepssessies.

• Kies thema’s die direct aansluiten op de eerder gestelde doelen, zoals klassenmanagement, expliciete directe instructie (EDI) of formatief handelen.
• Plan trainingen gespreid over het schooljaar, niet allemaal in één blok.
• Combineer groepsbijeenkomsten met individuele coaching of lesbezoeken.
• Zorg voor een vaste contactpersoon of begeleider die het overzicht bewaakt.

Met een doordachte structuur zorg je dat docenten niet worden overspoeld met informatie, maar stap voor stap groeien in hun pedagogisch-didactisch handelen.

Implementeer didactische technieken stap voor stap in de praktijk

Kennis opdoen is één ding, maar het echt toepassen in de klas is waar het verschil wordt gemaakt. Geef docenten de ruimte om nieuwe technieken te oefenen zonder dat alles in één keer perfect hoeft te zijn.

Introduceer per periode één of twee concrete technieken die docenten direct kunnen gebruiken. Geef ze een praktisch stappenplan of een korte instructiekaart die ze bij de hand kunnen houden. Laat ze de techniek eerst in een veilige setting oefenen, bijvoorbeeld tijdens een intervisiebijeenkomst, voordat ze ermee de klas ingaan.

1. Kies een techniek die aansluit op het huidige ontwikkeldoel, zoals het stellen van activerende vragen of het geven van gerichte feedback.
2. Demonstreer de techniek concreet: laat zien hoe het eruitziet in een echte les, niet alleen in theorie.
3. Laat docenten de techniek uitproberen en bespreek daarna kort wat goed ging en wat ze een volgende keer anders willen doen.
4. Herhaal dit proces met een nieuwe techniek zodra de vorige voldoende is ingeslepen.

Docenten die merken dat een techniek werkt in hun eigen klas, raken gemotiveerd om verder te groeien. Dat positieve effect is precies wat je wilt vasthouden in de volgende stap.

Borg de ontwikkeling met intervisie en lesbezoeken

Nieuwe vaardigheden beklijven pas als je ze regelmatig gebruikt en er feedback op krijgt. Intervisie en lesbezoeken zijn twee van de meest effectieve manieren om dat te organiseren.

Plan structureel momenten in waarop docenten elkaars lessen bezoeken en daarop reflecteren. Koppel dit aan de intervisiebijeenkomsten, zodat theorie en praktijk met elkaar verbonden blijven. Zorg dat lesbezoeken niet voelen als beoordeling, maar als een kans om samen te leren.

• Stel vaste intervisiegroepen samen van drie tot vijf docenten, bij voorkeur met een mix van ervaring.
• Gebruik een gedeeld observatieformat bij lesbezoeken, zodat feedback altijd gericht en herkenbaar is.
• Bespreek na elk lesbezoek concrete vervolgacties: wat oefent de docent de komende weken?
• Maak van intervisie een veilige ruimte door een duidelijke structuur en gedeelde afspraken over vertrouwelijkheid.

Met regelmatige intervisie en lesbezoeken bouw je een cultuur van leren op school. Docenten helpen elkaar groeien, en dat maakt de ontwikkeling van pedagogisch-didactisch handelen duurzaam.

Meet de voortgang en stuur bij waar nodig

Een ontwikkeltraject zonder voortgangsmeting is als rijden zonder dashboard: je weet niet of je op de goede weg bent. Neem daarom regelmatig de tijd om te kijken hoe het gaat en of jullie de gestelde doelen bereiken.

Gebruik dezelfde instrumenten als bij de inventarisatie aan het begin: observaties, gesprekken en zelfreflectie. Vergelijk de uitkomsten met de doelen die jullie samen hebben gesteld. Stuur bij als iets niet werkt, en vier het als iets wél goed gaat.

1. Plan twee of drie evaluatiemomenten per schooljaar, verspreid over het jaar.
2. Vraag docenten om zelf aan te geven waar ze staan ten opzichte van de ontwikkeldoelen.
3. Bespreek de uitkomsten in het team en pas het programma aan als bepaalde thema’s meer aandacht nodig hebben.
4. Documenteer de voortgang zodat je aan het einde van het jaar kunt laten zien wat jullie hebben bereikt.

Bijsturen is geen teken van mislukking, maar juist van een goed werkend systeem. Zo blijft het traject levend en sluit het altijd aan op wat docenten en leerlingen op dat moment nodig hebben.

Hoe wij helpen met didactisch coachen

Bij September Onderwijs helpen we scholen om pedagogisch-didactisch handelen op een praktische en duurzame manier te versterken. Ons Didactisch Coachen Programma is een masterclass met een volledig borgingstraject, gericht op planmatig en gestructureerd coachen en feedback geven in de klas. Het programma stimuleert het denkproces van leerlingen op een manier die zowel motivatieverhogend als leerbevorderend werkt.

Wat je van ons kunt verwachten:

• Een programma dat theorie direct verbindt aan de dagelijkse lespraktijk.
• Concrete oefeningen en voorbeelden die docenten morgen al kunnen toepassen.
• Borging via coaching, intervisie en lesbezoeken, zodat nieuwe vaardigheden echt beklijven.
• Maatwerk dat aansluit op de specifieke situatie en doelen van jouw school.
• Begeleiding door ervaren trainers met meer dan 15 jaar ervaring in het onderwijs.

Wil je weten hoe dit eruitziet voor jouw school? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee over een aanpak die past bij jullie team en doelen.