Bijscholing voor leerkrachten in het basisonderwijs is een professionele leer- of trainingsactiviteit die docenten helpt hun kennis, vaardigheden en didactisch handelen verder te ontwikkelen. Het gaat om gericht leren buiten de initiële opleiding, afgestemd op de praktijk van elke dag in de klas. Bijscholing kan variëren van een korte workshop tot een uitgebreid begeleidingstraject van meerdere maanden. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over bijscholing in het basisonderwijs, van kosten tot kwaliteit.

Wat zijn de meest gevolgde bijscholingen in het basisonderwijs?

De meest gevolgde bijscholingen in het basisonderwijs richten zich op differentiëren, klassenmanagement, formatief handelen en didactisch coachen. Dit zijn thema’s die direct aansluiten op wat leerkrachten dagelijks tegenkomen: hoe bereik je alle leerlingen, hoe houd je de rust in de klas, en hoe weet je of je onderwijs echt beklijft?

Naast deze klassiekers groeit de populariteit van trainingen rondom basisvaardigheden, expliciete directe instructie (EDI) en activerende werkvormen. Scholen kiezen steeds vaker voor trajecten die niet stoppen bij één studiedag, maar die meerdere sessies combineren met coaching en lesbezoeken. Dat zorgt ervoor dat wat je leert ook echt landt in de praktijk.

• Formatief handelen: bewust sturen op het leerproces in plaats van alleen op het eindresultaat
• Didactisch coachen: het denkproces van leerlingen stimuleren door gerichte vragen en feedback
• Differentiëren: aansluiten bij verschillende niveaus en behoeften binnen één klas
• Klassenmanagement: structuur en sfeer in de klas bewust vormgeven
• Expliciete directe instructie (EDI): heldere, stapsgewijze instructie die alle leerlingen meeneemt

Wanneer is bijscholing verplicht voor leerkrachten in het basisonderwijs?

Bijscholing is in Nederland niet wettelijk verplicht voor individuele leerkrachten in het basisonderwijs, maar scholen zijn als werkgever verplicht te investeren in de professionele ontwikkeling van hun personeel. Dit is vastgelegd in cao-afspraken en de Wet op het primair onderwijs. In de praktijk betekent dit dat scholen een professionaliseringsbudget beschikbaar stellen voor elke leerkracht.

Bovendien zijn scholen die werken met overheidsmiddelen voor basisvaardigheden verplicht om aantoonbaar te investeren in de kwaliteit van het onderwijs. Dit maakt bijscholing voor docenten indirect een verplichting, ook al is het formeel geen individuele wettelijke eis. Als je twijfelt over wat jouw school verplicht stelt, is het gesprek met de schoolleider of HR de logische eerste stap.

Wat is het verschil tussen bijscholing, nascholing en een cursus?

Bijscholing, nascholing en cursus worden in het onderwijs vaak door elkaar gebruikt, maar er zijn nuanceverschillen. Bijscholing verwijst naar het aanvullen of vernieuwen van bestaande kennis en vaardigheden. Nascholing is een bredere term die alle professionele ontwikkeling na de initiële opleiding omvat. Een cursus is een meer afgebakende leeractiviteit met een vaste structuur en duur.

In de praktijk maakt het onderscheid weinig uit voor wat je ervan leert. Wat wél uitmaakt is de opzet: een eenmalige cursus geeft je kennis, maar een goed bijscholingstraject combineert theorie met begeleiding, oefening en follow-up in de klas. Dat laatste zorgt voor duurzame verandering in je dagelijkse aanpak.

Hoe kies je de juiste bijscholing als ervaren leerkracht?

Als ervaren leerkracht kies je de juiste bijscholing door te starten bij je eigen praktijk: waar loop je tegenaan, wat wil je verbeteren, en wat past bij jouw stijl? Niet elke bijscholing is voor iedereen even relevant. Iemand met twintig jaar ervaring heeft andere behoeften dan een startende collega, en dat mag ook zo zijn.

Houd bij je keuze rekening met de volgende vragen:

1. Sluit het thema aan op een concreet knelpunt in jouw klas? Kies voor bijscholing die je direct kunt toepassen, niet voor een onderwerp dat abstract aanvoelt.
2. Is er ruimte voor jouw ervaring? Goede bijscholing erkent wat je al kunt en bouwt daarop voort in plaats van bij nul te beginnen.
3. Is er begeleiding na de training? Eén dag theorie zonder vervolg levert zelden blijvend resultaat op.
4. Is de trainer zelf ervaren in het onderwijs? Dat maakt een groot verschil in hoe praktisch en geloofwaardig de inhoud aanvoelt.
5. Is er ruimte voor maatwerk? Standaard groepstrainingen werken minder goed als jouw situatie specifieke uitdagingen heeft.

Bekijk ook welke trainingen voor docenten beschikbaar zijn die aansluiten op jouw specifieke leervraag en werksituatie.

Wat kost bijscholing voor leerkrachten in het basisonderwijs?

De kosten van bijscholing voor leerkrachten in het basisonderwijs variëren sterk, afhankelijk van de vorm, duur en aanbieder. Een losse studiedag kost gemiddeld tussen de 150 en 500 euro per persoon. Uitgebreidere trajecten met meerdere sessies, coaching en lesbezoeken lopen op tot enkele duizenden euro’s per traject of per school.

Veel scholen vergoeden bijscholing volledig uit het professionaliseringsbudget, dat in de cao primair onderwijs is vastgelegd. Vraag bij je schoolleider na welk budget beschikbaar is en of er mogelijkheden zijn voor individuele coaching naast groepstrainingen. Bij trajecten op schoolniveau worden de kosten vaak per school afgesproken, wat de investering per docent aanzienlijk verlaagt. Je kunt altijd vrijblijvend een offerte aanvragen om een concreet beeld te krijgen van wat een traject kost.

Hoe weet je of een bijscholing daadwerkelijk iets oplevert in de klas?

Je weet dat een bijscholing iets oplevert als je het terugziet in je eigen gedrag in de klas én in de reacties van je leerlingen. Dat klinkt eenvoudig, maar het vraagt om bewuste reflectie. Stel jezelf na een training concrete vragen: doe ik iets anders dan voor de training, reageren leerlingen anders, en voel ik zelf meer grip op situaties die eerder lastig waren?

Goede bijscholing bouwt dat reflectiemoment in. Denk aan lesbezoeken met gerichte feedback, intervisie met collega’s of een coachingsgesprek na een periode van toepassen. Zonder die borging verdwijnt nieuwe kennis snel in de waan van de dag. Bij schoolontwikkeling is dit een van de meest onderschatte factoren: niet de training zelf, maar wat daarna komt bepaalt of het beklijft.

Hoe wij helpen met bijscholing in het basisonderwijs

September Onderwijs begeleidt leerkrachten en schoolteams in het primair onderwijs met praktijkgerichte bijscholing die echt aansluit op wat er in de klas speelt. We werken vanuit wat al wél werkt, en bouwen daar op verder. Geen standaard programma dat over iedereen heen wordt uitgerold, maar een traject dat past bij jouw situatie, ervaring en leervraag.

Wat je van ons kunt verwachten:

• Trainingen en trajecten op maat, afgestemd op jouw school of team
• Ervaren trainers met een achtergrond in het onderwijs
• Borging via coaching, lesbezoeken en intervisie
• Een positieve aanpak die jouw expertise erkent en versterkt
• Programma’s zoals het Didactisch Coachen Programma, inclusief borgingstraject voor duurzame implementatie

Ben je benieuwd wat wij voor jouw school kunnen betekenen? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek. We denken graag met je mee.