Mindsetcoaching gebruikt technieken zoals bewustwording van belemmerende overtuigingen, het herformuleren van gedachten en het oefenen met een groeimindset om iemand anders te laten kijken naar uitdagingen en verandering. Voor docenten betekent dit concreet: leren hoe je vastgeroeste patronen doorbreekt en nieuwe energie vindt in je werk. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over mindsetcoaching in de onderwijspraktijk.

Hoe werkt mindsetcoaching in de praktijk?

Mindsetcoaching werkt door systematisch bewust te maken welke overtuigingen iemand tegenhouden, en vervolgens samen te werken aan een andere manier van denken en reageren. Het is geen therapie en ook geen adviesgesprek, maar een gerichte samenwerking waarbij de coach vragen stelt die je zelf laten ontdekken wat er speelt en wat er anders kan.

In de praktijk start een mindsetcoachingstraject meestal met een inventarisatie: wat loopt er stroef, welke gedachten komen steeds terug, en wat wil je anders? Vanuit die basis werkt de coach met concrete gesprekstechnieken, reflectieopdrachten en soms kleine gedragsexperimenten. Het gaat niet om grote doorbraken in één sessie, maar om stapje voor stapje een andere houding opbouwen. Voor docenten die al jaren op dezelfde manier werken, is dat soms een verademing: eindelijk iemand die niet zegt wat je moet doen, maar die je helpt zelf te ontdekken wat bij je past.

Wat is het verschil tussen een groeimindset en een vaste mindset?

Een groeimindset is de overtuiging dat talenten en vaardigheden ontwikkelbaar zijn door inzet en leren. Een vaste mindset is de overtuiging dat kwaliteiten vaststaan en dat je er weinig aan kunt veranderen. Dit onderscheid, oorspronkelijk beschreven door psychologe Carol Dweck, heeft grote gevolgen voor hoe iemand reageert op fouten, feedback en uitdagingen.

Docenten met een vaste mindset ervaren kritiek op hun lessen al snel als een aanval op wie ze zijn als professional. Docenten met een groeimindset zien diezelfde feedback als informatie om van te leren. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk is het verschil enorm. Iemand met een groeimindset vraagt sneller om hulp, probeert nieuwe aanpakken uit en herstelt makkelijker van tegenslagen in de klas.

Goed nieuws: een vaste mindset is geen persoonlijkheidskenmerk dat je voor altijd met je meedraagt. Het is een patroon dat je kunt herkennen en veranderen, precies waar mindsetcoaching bij helpt.

Welke specifieke technieken worden gebruikt bij mindsetcoaching?

Mindsetcoaching maakt gebruik van een combinatie van technieken uit de cognitieve psychologie, positieve psychologie en coachingspraktijk. De meest gebruikte technieken zijn gericht op het herkennen en ombuigen van belemmerende gedachten.

• Cognitieve herstructurering: Je leert herkennen welke automatische gedachten je tegenwerken (“dit lukt mij toch niet”) en hoe je die bewust kunt ombuigen naar helpende alternatieven.
• Waardenclarificatie: Wat vind jij echt belangrijk in je werk? Door dit helder te krijgen, maak je keuzes die meer energie geven in plaats van kosten.
• Reframing: Een situatie vanuit een ander perspectief bekijken. Niet om problemen weg te praten, maar om meer ruimte te voelen in hoe je erop reageert.
• Visualisatie: Mentaal oefenen met een andere aanpak of houding, zodat nieuw gedrag minder onwennig voelt in de praktijk.
• Gedragsexperimenten: Kleine, veilige stappen uitproberen in de klas en daarna reflecteren op wat je opmerkte en leerde.

Bij ons trainingsaanbod staan dit soort technieken centraal in het didactisch coachen: niet alleen technieken voor leerlingen, maar ook voor de docent zelf.

Hoe helpt mindsetcoaching bij weerstand tegen verandering?

Mindsetcoaching helpt bij weerstand tegen verandering door de onderliggende overtuigingen zichtbaar te maken die die weerstand voeden. Weerstand is zelden onwil; het is bijna altijd een beschermingsmechanisme dat voortkomt uit eerdere ervaringen met mislukte vernieuwingen, angst voor verlies van controle of twijfel aan de eigen competentie.

Voor ervaren docenten is dit herkenbaar. Je hebt al zoveel vernieuwingsgolven meegemaakt dat scepticisme eigenlijk een logische reactie is. Mindsetcoaching erkent dat, en gaat niet mee in de reflex om weerstand weg te redeneren. In plaats daarvan onderzoek je samen: wat zit er achter die weerstand? Wat heb je nodig om je veilig genoeg te voelen om toch een stap te zetten?

Dat maakt mindsetcoaching anders dan een gewone training. Het gaat niet om het overdragen van nieuwe kennis, maar om het creëren van de innerlijke ruimte om die kennis ook toe te passen.

Wanneer heeft mindsetcoaching effect en wanneer niet?

Mindsetcoaching heeft het meeste effect wanneer iemand openstaat voor zelfreflectie en bereid is om eigen patronen te onderzoeken. Het werkt het best als er een concrete aanleiding is, iets wat niet meer werkt of een doel dat je echt wilt bereiken, en als er genoeg tijd en ruimte is om het proces te doorlopen.

Mindsetcoaching werkt minder goed in de volgende situaties:

1. Als iemand er door een ander naartoe wordt gestuurd zonder eigen motivatie.
2. Als de omstandigheden zo zwaar zijn dat er eerst praktische veranderingen nodig zijn (denk aan structurele overbelasting of een onveilige werkomgeving).
3. Als er sprake is van psychische klachten die professionele hulp vereisen buiten het coachingskader.
4. Als de verwachting is dat de coach de oplossing aanreikt, in plaats van dat je die samen ontdekt.

Kortom: mindsetcoaching is geen wondermiddel, maar voor docenten die zelf voelen dat er iets anders moet en die bereid zijn daarin te investeren, kan het een echte gamechanger zijn.

Wat is het verschil tussen mindsetcoaching en andere vormen van coaching?

Mindsetcoaching richt zich specifiek op de overtuigingen, denkpatronen en houding van iemand, terwijl andere coachingsvormen zich meer richten op gedrag, vaardigheden of concrete doelen. Het is het meest fundamentele niveau van coaching: je werkt niet aan wat je doet, maar aan hoe je denkt over wat je doet.

Ter vergelijking:

• Loopbaancoaching helpt je keuzes maken over je carrière en toekomst.
• Didactisch coachen richt zich op het verbeteren van je lesgedrag en de manier waarop je het leerproces van leerlingen begeleidt.
• Teamcoaching werkt aan samenwerking en dynamieken binnen een groep.
• Mindsetcoaching gaat een laag dieper: het onderzoekt de overtuigingen die aan al die andere gebieden ten grondslag liggen.

In de praktijk worden deze vormen vaak gecombineerd. Schoolontwikkeling vraagt zowel om praktische vaardigheidstraining als om aandacht voor de mindset van docenten die die vaardigheden moeten toepassen.

Hoe kun je als docent zelf aan je mindset werken?

Als docent kun je zelf aan je mindset werken door dagelijks kleine momenten van reflectie in te bouwen en bewust te oefenen met een andere manier van kijken naar uitdagingen in de klas. Je hoeft daarvoor niet te wachten op een formeel coachingstraject.

Een paar concrete startpunten:

• Schrijf aan het einde van een werkdag één ding op dat beter ging dan verwacht, hoe klein ook.
• Merk op wanneer je denkt “dit lukt toch niet” en vraag jezelf af: is dat echt zo, of is dat een aanname?
• Praat met een collega over een les die niet liep zoals gepland, niet om te klagen maar om samen te onderzoeken wat je ervan kunt leren.
• Zoek actief naar momenten waarop leerlingen wél reageren op jouw aanpak, en analyseer wat je toen anders deed.

Dit soort kleine gewoontes bouwen over tijd een stevigere, flexibelere mindset op. En als je merkt dat je er alleen niet uitkomt, of dat je een spiegel nodig hebt, dan is dat precies het moment waarop coaching voor docenten het meeste oplevert.

Hoe September Onderwijs helpt met mindsetcoaching en didactisch groeien

Bij September Onderwijs geloven we dat echte ontwikkeling begint bij erkenning van wat je al kunt. Dat is geen loze belofte, maar de basis van hoe we werken. We zijn geen bureau dat met een standaardpakket aankomt en verwacht dat jij je daarnaar vormt. We luisteren eerst, en bouwen dan een traject dat aansluit op jouw situatie, ervaring en ambities.

Concreet bieden we:

• Didactisch coachen: Een masterclass met borgingstraject gericht op planmatig en gestructureerd coachen, waarbij jij leert het denkproces van leerlingen te stimuleren op een manier die motiveert en het leerrendement verhoogt.
• Individuele begeleiding: Geen groepsdynamieken waarbij je je kwetsbaar voelt, maar ruimte voor een eerlijk gesprek over wat jou tegenhoudt en wat je wilt bereiken.
• Borging: We combineren trainingen altijd met coaching, intervisie en lesbezoeken, zodat wat je leert ook echt beklijft in de klas.
• Maatwerk: Elk traject wordt samengesteld op basis van jouw input, want elke school en elke docent is anders.

Wil je weten wat er voor jou mogelijk is? Vraag een vrijblijvende offerte aan en we kijken samen wat het beste bij je past.