Het hele team betrekken bij het verbeteren van de leskwaliteit lukt het beste wanneer je docenten niet behandelt als uitvoerders van een plan, maar als mede-eigenaren van het verbeterproces. Dat vraagt om een gedeelde visie, psychologische veiligheid en een aanpak die aansluit op wat er in de klas al goed gaat. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over teamgerichte schoolontwikkeling en leskwaliteit verbeteren.

Waarom werken docenten niet altijd mee aan leskwaliteitsverbeteringen?

Docenten werken niet altijd mee aan leskwaliteitsverbeteringen omdat ze de verandering ervaren als kritiek op hun functioneren, niet als kans om te groeien. Weerstand ontstaat zelden uit onwil, maar vrijwel altijd uit onveiligheid, onduidelijkheid of het gevoel dat hun bestaande inzet niet wordt gezien.

Een veelgemaakte fout is dat verbeterplannen van bovenaf worden opgelegd, zonder dat docenten begrijpen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt. Wanneer de urgentie alleen voelbaar is bij de schoolleiding, maar niet op de werkvloer, ontbreekt de gezamenlijke beweging. Docenten vragen zich dan terecht af: “Wat is er mis met hoe ik het nu doe?”

Daarnaast speelt werkdruk een grote rol. Docenten die al overbelast zijn, zien een professionaliseringstraject al snel als extra last in plaats van als ondersteuning. De sleutel zit in het framen van de verandering: niet “jullie moeten beter worden”, maar “we gaan samen ontdekken wat al werkt en hoe we dat uitbouwen”.

• Gebrek aan psychologische veiligheid om kwetsbaar te zijn over wat niet lukt
• Onvoldoende betrokkenheid bij het formuleren van verbeterdoelen
• Eerdere ervaringen met trajecten die niets opleverden
• Het gevoel dat de inspectie het enige motief is, niet echte professionele groei

Hoe creëer je een gedeeld beeld van goede leskwaliteit binnen een team?

Een gedeeld beeld van goede leskwaliteit ontstaat door het gesprek over onderwijs samen te voeren, niet door een definitie van bovenaf op te leggen. Dat betekent: samen lessen bekijken, samen reflecteren op wat je ziet en samen taal ontwikkelen voor wat kwaliteit in jullie school betekent.

Een effectief startpunt is het gezamenlijk bespreken van concrete lespraktijken. Wat zie je als je in elkaars klas kijkt? Welke keuzes maken docenten en waarom? Door zicht op de les te ontwikkelen als team, maak je impliciet vakmanschap expliciet en bespreekbaar.

Het werken met een gedeeld referentiekader, zoals het inspectiekader rondom pedagogisch didactisch handelen en OP3, helpt daarbij enorm. Niet als beoordelingsinstrument, maar als gemeenschappelijke taal. Wanneer iedereen hetzelfde verstaat onder begrippen als “activerende werkvormen” of “formatief handelen”, kunnen gesprekken over leskwaliteit concreet en constructief worden.

Welke rol speelt de schoolleider bij teamgerichte leskwaliteitsverbetering?

De schoolleider is bij teamgerichte leskwaliteitsverbetering geen toezichthouder, maar een actieve leerleider. Jij bepaalt de condities waaronder het team kan groeien: de veiligheid, de tijd, de structuur en het goede voorbeeld.

Dat begint met zichtbaar zijn in het leerproces. Schoolleiders die zelf lesbezoeken afleggen, meedoen aan reflectiegesprekken en open zijn over hun eigen leerervaringen, creëren een cultuur waarin professionele groei normaal is. Docenten spiegelen zich aan wat de leiding uitstraalt.

Concreet kun je als schoolleider het volgende doen om teamontwikkeling onderwijs te stimuleren:

1. Formuleer samen met het team heldere, haalbare verbeterdoelen rondom leskwaliteit
2. Plan structurele tijd in voor gezamenlijke reflectie en intervisie
3. Maak lesbezoeken onderdeel van de normale schoolcultuur, niet een uitzonderlijke gebeurtenis
4. Vier kleine successen expliciet, zodat docenten voelen dat hun groei wordt opgemerkt
5. Zorg voor consistentie: een traject dat na drie sessies stilvalt, ondermijnt het vertrouwen

Hoe zorg je ervoor dat verbeteringen in leskwaliteit beklijven?

Verbeteringen in leskwaliteit beklijven wanneer nieuwe vaardigheden niet alleen worden aangeleerd, maar ook worden ingebed in de dagelijkse werkpraktijk via herhaling, coaching en collegiale feedback. Eenmalige trainingen zonder opvolging leiden zelden tot duurzame verandering.

De combinatie van training, lesbezoeken en intervisie is daarin cruciaal. Docenten hebben tijd nodig om nieuw gedrag te oefenen, en ze hebben iemand nodig die meekijkt en gerichte feedback geeft. Dat is precies waarom onderwijsontwikkeling het meest effectief is als een doorlopend traject, niet als een losse cursusdag.

Borging vraagt ook om structurele inbedding in de schoolorganisatie. Denk aan vaste momenten voor collegiale consultatie, een gedeeld format voor lesvoorbereiding of een professionele leergemeenschap (PLG) die het geleerde levend houdt. Zo wordt kwaliteitsverbetering geen project, maar een manier van werken.

Wat is het verschil tussen een teamtraining en een individueel coachingstraject voor leskwaliteit?

Een teamtraining richt zich op het ontwikkelen van een gedeelde visie en gezamenlijke vaardigheden, terwijl een individueel coachingstraject inspeelt op de specifieke ontwikkelbehoefte van één docent. Beide aanpakken versterken elkaar, maar hebben een ander doel en een ander effect.

Bij een teamtraining leren docenten samen een gemeenschappelijke taal voor kwaliteit, oefenen ze met nieuwe werkvormen en bouwen ze aan een gedeelde standaard voor pedagogisch didactisch handelen. Het grote voordeel is dat de hele school in dezelfde richting beweegt en docenten elkaar kunnen blijven aanspreken op de gedeelde afspraken.

Bij een individueel coachingstraject staat de persoonlijke groei van de docent centraal. Een coach kijkt mee in de klas, geeft gerichte feedback en helpt de docent zijn of haar specifieke uitdagingen aan te pakken. Dit is bijzonder waardevol voor docenten die op een bepaald aspect van hun lespraktijk willen doorgroeien, of voor wie in de teamtraining onvoldoende ruimte is voor hun individuele leervraag.

De meest krachtige trajecten combineren beide: een gedeeld fundament via teamontwikkeling, aangevuld met individuele begeleiding waar dat nodig is.

Hoe meet je of het team daadwerkelijk beter les is gaan geven?

Je meet of een team beter les is gaan geven door vooraf heldere, observeerbare doelen te stellen en deze systematisch te toetsen via lesbezoeken, leerlingfeedback en collegiale observaties. Meten begint dus vóór het traject start, niet achteraf.

Concrete indicatoren voor verbeterde leskwaliteit zijn onder andere: de mate waarin docenten activerende werkvormen inzetten, de kwaliteit van de instructie (denk aan expliciete directe instructie), de manier waarop wordt gedifferentieerd en de frequentie en kwaliteit van formatief handelen in de klas. Al deze aspecten zijn zichtbaar te maken via gestructureerde lesbezoeken.

Naast observaties is leerlingfeedback een krachtige graadmeter. Wanneer leerlingen aangeven meer eigenaarschap te ervaren over hun leerproces, is dat een teken dat het pedagogisch didactisch handelen van docenten daadwerkelijk verandert. Combineer dit met zelfreflectie van docenten en je krijgt een volledig beeld van de voortgang.

Hoe September Onderwijs helpt bij het betrekken van het hele team

September Onderwijs begeleidt scholen door heel Nederland bij het versterken van leskwaliteit op een manier die het hele team meeneemt. We werken niet met kant-en-klare programma’s die over een school worden uitgerold, maar met trajecten die zijn afgestemd op de specifieke situatie, cultuur en doelen van jouw school.

Onze aanpak combineert teamtrainingen met individuele coaching en gestructureerde lesbezoeken. Zo bouwen we samen aan een gedeelde visie op leskwaliteit, terwijl we tegelijkertijd ruimte bieden voor de individuele groei van elke docent. Dat levert niet alleen zichtbare verbetering op in de klas, maar ook een team dat zichzelf blijft ontwikkelen.

Wat wij bieden:

• Teamtrainingen rondom OP3, klassenmanagement, formatief handelen en activerende werkvormen
• Gestructureerde lesbezoeken met constructieve, ontwikkelgerichte feedback
• Begeleiding van professionele leergemeenschappen (PLG) voor doorlopende teamontwikkeling
• Maatwerk op schoolniveau, afgestemd op inspectiekader en eigen verbeterdoelen
• CRKBO en NRTO gecertificeerd, met een gemiddelde beoordeling van 8,9

Wil je weten hoe we jouw school kunnen ondersteunen? Vraag een offerte aan en we denken graag met je mee over een traject dat past bij de behoeften van jouw team.