EDI, ofwel Expliciete Directe Instructie, is een gestructureerde didactische aanpak waarbij de docent stap voor stap nieuwe leerstof introduceert, modelleert en inslijt bij leerlingen. Een succesvolle EDI-implementatie vraagt om meer dan een eenmalige training: het vraagt om een doordacht plan, goede begeleiding van je team en een cultuur waarin leren van en met elkaar normaal is. In deze gids lees je precies hoe je dat als onderwijsleider aanpakt, van de voorbereiding tot de borging in je schoolcultuur.

Wat je nodig hebt vóór de EDI-implementatie

Voordat je begint met de uitrol van EDI, is het slim om even pas op de plaats te maken. Een implementatie die goed landt, begint namelijk niet op de trainingsdag zelf, maar in de weken daarvoor. Zorg dat je als schoolleider of coördinator een helder beeld hebt van wat EDI inhoudt en wat het van docenten vraagt.

• Basiskennis van de EDI-stappen (oriëntatie, activering voorkennis, uitleg, begeleide inoefening, zelfstandige verwerking)
• Draagvlak bij het management en de schoolleiding
• Een contactpersoon of trekker binnen het team die het proces begeleidt
• Ruimte in het rooster voor trainingen, intervisie en lesbezoeken
• Een globale tijdlijn voor de implementatie, bij voorkeur over minimaal één schooljaar

Check ook of er al bestaande afspraken zijn over instructiemodellen of didactisch handelen op jouw school. Die hoef je niet te negeren, maar je kunt ze wel als aanknopingspunt gebruiken bij de introductie van EDI.

Breng de beginsituatie van je team in kaart

Voordat je iets implementeert, wil je weten waar je team nu staat. Dat klinkt voor de hand liggend, maar in de praktijk slaan veel scholen deze stap over. Het gevolg: een training die voor sommige docenten te basaal is en voor anderen te snel gaat.

1. Voer korte gesprekken met docenten over hun huidige instructiepraktijk. Wat doen ze al bewust? Waar lopen ze tegenaan?
2. Plan een aantal lesbezoeken in om te observeren hoe instructie er nu uitziet in de klas.
3. Gebruik een eenvoudig observatieformat om bevindingen te noteren en te vergelijken.
4. Inventariseer welke docenten al ervaring hebben met EDI of vergelijkbare methoden.

Na deze stap heb je een reëel startpunt. Je weet welke EDI-elementen al aanwezig zijn in de lespraktijk en waar de meeste winst te behalen is. Dat maakt je implementatieplan meteen veel gerichter.

Stel een gefaseerd implementatieplan op

Een gefaseerde aanpak werkt beter dan alles tegelijk invoeren. Verdeel de implementatie in logische blokken, zodat docenten de tijd krijgen om nieuwe gewoonten op te bouwen.

1. Fase 1 (maand 1-2): Introductie van EDI als concept, gezamenlijke kennismaking met de stappen en het waarom erachter.
2. Fase 2 (maand 3-5): Docenten passen één of twee EDI-stappen bewust toe in de les en ontvangen feedback via lesbezoeken of collegiale consultatie.
3. Fase 3 (maand 6-9): Uitbreiding naar de volledige EDI-cyclus, met regelmatige intervisie om ervaringen te delen.
4. Fase 4 (maand 10-12): Evaluatie, bijsturing en verankering in het schoolbeleid en de beoordelingscyclus van docenten.

Houd het plan flexibel. Als een fase meer tijd vraagt, is dat geen mislukking maar een signaal dat je de volgende fase beter kunt laten landen. Een implementatieplan is een leidraad, geen dwangbuis.

Train en begeleid docenten in EDI-stappen

De training zelf is het moment waarop theorie en praktijk samenkomen. Zorg dat de training niet alleen informatief is, maar ook direct toepasbaar. Docenten willen na een sessie iets kunnen meenemen naar de klas.

Zorg voor een praktijkgerichte trainingsvorm

Kies voor een opzet waarbij docenten de EDI-stappen niet alleen horen, maar ook oefenen. Denk aan het modelleren van een instructiemoment, het geven van korte oefenlessen aan collega’s en het bespreken van herkenbare situaties uit de eigen klaspraktijk.

Combineer training met persoonlijke begeleiding

Een eenmalige training is zelden genoeg. Koppel elke docent aan een coach of buddy die meekijkt in de les en gerichte feedback geeft op de toegepaste EDI-stappen. Dat kan een collega zijn, een interne coach of een externe begeleider. Begeleiding op de werkvloer maakt het verschil tussen kennis die blijft hangen en kennis die daadwerkelijk verandert hoe iemand lesgeeft.

1. Plan minimaal twee lesbezoeken per docent in het eerste halfjaar.
2. Gebruik een gedeeld observatieformat zodat feedback consistent en herkenbaar is.
3. Bespreek observaties altijd in een kort nabespreekgesprek, bij voorkeur dezelfde dag.

Na de eerste ronde trainingen en lesbezoeken merk je al snel welke EDI-stappen vlot gaan en welke extra aandacht vragen. Gebruik die informatie om de volgende trainingssessie gerichter in te steken.

Monitor de voortgang en stuur tijdig bij

Met een lopende implementatie wil je niet wachten tot het einde van het jaar om te weten of het werkt. Bouw vaste momenten in om de voortgang te meten en het plan waar nodig aan te passen.

1. Plan elke zes tot acht weken een kort evaluatiemoment met de trekker of het kernteam.
2. Gebruik de observatiedata van lesbezoeken om patronen te herkennen: welke stappen landen goed, welke niet?
3. Vraag docenten regelmatig om een korte reflectie: wat gaat goed, wat vraagt nog aandacht?
4. Pas de planning of de inhoud van intervisiesessies aan op basis van wat je hoort en ziet.

Bijsturen is geen teken van zwakte maar van goed leiderschap. Als je ziet dat een bepaalde EDI-stap structureel moeizaam gaat, is dat waardevolle informatie. Misschien vraagt die stap om een extra oefensessie, een andere uitlegvorm of meer tijd in de begeleiding.

Borg EDI structureel in de schoolcultuur

De implementatie is pas echt geslaagd als EDI geen project meer is maar gewoon de manier waarop er op jouw school lesgegeven wordt. Dat vraagt om bewuste keuzes in beleid, communicatie en de manier waarop je als schoolleider naar leskwaliteit kijkt.

• Verwerk EDI-criteria in het observatieformat dat je gebruikt bij formele lesbezoeken en functioneringsgesprekken.
• Maak intervisie over didactisch handelen een vast onderdeel van het teamoverleg, niet iets wat alleen tijdens een implementatieproject gebeurt.
• Zorg dat nieuwe collega’s en zij-instromers direct worden meegenomen in de EDI-aanpak via een inwerkprogramma.
• Deel successen: vier het als een docent een mooie les heeft gegeven of een leerling dankzij goede instructie een doorbraak maakt.

Borging vraagt ook om continuïteit in leiderschap. Als jij als onderwijsleider zichtbaar blijft investeren in EDI, als gespreksonderwerp, als onderdeel van klassenbezoeken en als thema in teamvergaderingen, dan blijft het levend. Zodra het van de agenda verdwijnt, verdwijnt het ook uit de klas.

Hoe wij helpen met didactisch coachen

Een EDI-implementatie staat of valt bij de kwaliteit van de begeleiding die docenten ontvangen. Precies daar helpen wij bij September Onderwijs. Ons Didactisch Coachen Programma is een masterclass met borgingstraject, specifiek gericht op planmatig en gestructureerd coachen en feedback geven in de klas. Het programma stimuleert het denkproces van leerlingen op een manier die motiverend werkt en het leren bevordert.

Wat je van ons kunt verwachten:

• Een volledig programma inclusief borging, zodat nieuwe vaardigheden ook echt beklijven
• Praktijkgerichte begeleiding door ervaren trainers die dagelijks in scholen werken
• Aandacht voor de specifieke situatie van jouw team, geen standaard aanpak
• Combinatie van training, coaching en lesbezoeken voor duurzame implementatie
• Aansluiting op actuele onderwijsontwikkelingen en jouw schooldoelen

Wil je weten hoe wij jouw school kunnen ondersteunen bij de implementatie van EDI en didactisch coachen? Neem contact met ons op en we kijken samen wat het beste past bij jouw team en situatie.