EDI, oftewel Expliciete Directe Instructie, is een gestructureerde aanpak waarbij docenten stap voor stap nieuwe lesstof introduceren, modelleren en samen met leerlingen oefenen. Als schoolleider wil je EDI niet zomaar invoeren als een nieuw trucje, maar als een stevige basis voor leskwaliteit op jouw school. In deze gids loop je door de zes stappen die je nodig hebt om EDI succesvol te implementeren: van voorbereiding en nulmeting tot borging in teamoverleg en bijsturen op basis van voortgang.

Wat je nodig hebt vóór de implementatie

Voordat je begint, is het belangrijk dat je weet waar je aan begint. Een goede voorbereiding voorkomt dat EDI strandt als een eenmalige studiedag die niemand meer terugziet in de praktijk. Zorg dat je als schoolleider draagvlak hebt bij je team, een helder beeld van de huidige lespraktijk en de middelen om begeleiding te organiseren.

Wat je concreet op orde wilt hebben vóór de start:

• Een gedeeld begrip van wat EDI inhoudt bij de kerngroep of het managementteam
• Commitment van minimaal een deel van je docententeam om actief mee te doen
• Tijd en ruimte in het rooster voor coaching, lesbezoeken en teamoverleg
• Een trekker of kartrekker binnen het team die het proces mede bewaakt
• Een globaal beeld van de huidige instructiepraktijk op jouw school

Als deze bouwstenen op hun plek staan, kun je gericht starten. Ontbreekt er iets? Pak dat eerst op. Een implementatie zonder draagvlak of tijd is gedoemd te mislukken.

Breng het huidige instructieniveau in kaart

Voordat je iets verandert, wil je weten wat er al is. Doe een nulmeting van de instructiepraktijk op jouw school. Dit geeft je een eerlijk vertrekpunt en helpt je later om voortgang zichtbaar te maken.

1. Plan gerichte lesbezoeken bij een representatieve groep docenten, verspreid over vakken en leerjaren
2. Gebruik een observatiekader dat aansluit op de EDI-principes, zoals expliciete doelstelling, modeling, begeleide oefening en zelfstandige verwerking
3. Voer korte nagesprekken met docenten om hun eigen beeld van hun instructiegedrag te horen
4. Verwerk de observaties in een overzicht dat laat zien waar de school als geheel staat

Na deze stap heb je een concreet beeld van welke EDI-elementen al aanwezig zijn en waar de grootste groeikansen liggen. Dat beeld gebruik je als basis voor je implementatieplan.

Stel een gefaseerd implementatieplan op

Met de nulmeting in handen stel je een realistisch plan op. Gefaseerd werken voorkomt overbelasting van je team en geeft ruimte om te leren en bij te sturen. Probeer niet alles tegelijk in te voeren.

Een werkbare fasering ziet er zo uit:

1. Fase 1 (maand 1-2): Introduceer de basisprincipes van EDI via een gezamenlijke studiedag of werksessie. Zorg dat alle docenten dezelfde taal spreken.
2. Fase 2 (maand 3-5): Laat docenten EDI uitproberen in de eigen klas, met laagdrempelige ondersteuning via collegiale lesbezoeken of een buddy-systeem.
3. Fase 3 (maand 6-9): Intensiveer de begeleiding via gerichte coaching en koppel observaties aan concrete feedbackgesprekken.
4. Fase 4 (maand 10-12): Evalueer de voortgang op schoolniveau, vier successen en pas het plan aan op basis van wat je ziet.

Controleer na elke fase of docenten daadwerkelijk veranderingen in hun instructiegedrag laten zien. Als dat nog niet het geval is, is dat geen falen maar informatie: het vertelt je waar extra ondersteuning nodig is.

Begeleid docenten met gerichte coaching en lesbezoeken

EDI beklijft niet via een workshop alleen. Docenten hebben begeleiding nodig in hun eigen klas, met feedback die aansluit op wat ze dagelijks meemaken. Gerichte coaching en lesbezoeken zijn daarvoor het meest effectief.

Zo pak je dit praktisch aan:

1. Plan regelmatige lesbezoeken met een duidelijke observatiefocus, bijvoorbeeld alleen gericht op de instructiefase of de begeleide oefening
2. Voer het nagesprek altijd op basis van concrete observaties, niet op basis van algemene indrukken
3. Stel samen met de docent één of twee concrete verbeterpunten vast voor de volgende les
4. Herhaal de cyclus: observeer, bespreek, stel bij

Docenten die zich gezien voelen in hun groei, zijn bereid om te experimenteren en te leren. Zorg dat coaching een veilige ruimte is, geen beoordelingsmoment. Het verschil zit hem in de toon en het doel van het gesprek.

Veranker EDI in teamoverleg en professionele leergemeenschappen

Individuele coaching is waardevol, maar EDI wordt pas echt schoolbreed als het een plek krijgt in het teamoverleg en in de manier waarop docenten samen leren. Professionele leergemeenschappen (PLG’s) zijn daarvoor een sterk middel.

Concrete manieren om EDI structureel te verankeren:

• Reserveer in elke teamvergadering een vast moment voor het delen van EDI-ervaringen, inclusief wat niet werkte
• Laat docenten in kleine groepen gezamenlijk lessen voorbereiden met een EDI-structuur
• Gebruik PLG-bijeenkomsten om casuïstiek te bespreken: wat deed jij bij stap X, en wat leverde dat op?
• Koppel nieuwe docenten aan collega’s die al verder zijn met EDI, zodat kennis intern wordt doorgegeven

Als EDI alleen leeft in individuele gesprekken met een coach, verdwijnt het zodra die coach er niet meer is. Door het in de teamstructuur te verankeren, zorg je dat het een onderdeel wordt van de schoolcultuur in plaats van een project.

Meet de voortgang en stuur bij waar nodig

Een implementatieplan zonder monitoring is een plan zonder stuur. Bepaal van tevoren hoe je voortgang meet, en doe dat regelmatig. Zo weet je of je op koers ligt en waar je moet bijsturen.

1. Herhaal de lesbezoeken met hetzelfde observatiekader als bij de nulmeting, zodat je een eerlijke vergelijking kunt maken
2. Verzamel feedback van docenten zelf: ervaren zij de implementatie als haalbaar en zinvol?
3. Kijk ook naar leerlingdata: zijn er veranderingen zichtbaar in betrokkenheid of leerresultaten?
4. Bespreek de bevindingen transparant met het team en stel het plan bij op basis van wat je ziet

Bijsturen is geen teken van mislukking, maar van goed leiderschap. Soms vraagt een stap meer tijd dan gepland, soms werkt een aanpak beter dan verwacht. Blijf flexibel en houd het doel voor ogen: docenten die met vertrouwen en structuur lesgeven, en leerlingen die daardoor beter leren.

Hoe wij helpen met didactisch coachen

EDI implementeren lukt het beste als docenten niet alleen weten wat het is, maar ook begeleid worden in hoe ze het toepassen. Dat is precies waar wij bij September Onderwijs op inzetten met ons Didactisch Coachen Programma.

Dit programma biedt:

• Een masterclass gericht op planmatig en gestructureerd coachen en feedback geven
• Concrete technieken om het denkproces van leerlingen te stimuleren op een manier die motivatie verhoogt
• Een borgingstraject dat zorgt dat het geleerde ook na de training zichtbaar blijft in de klas
• Begeleiding die aansluit op de werkelijkheid van jouw school, niet op een standaardmodel

We werken samen met meer dan 500 scholen in Nederland en behalen een gemiddelde beoordeling van 8,9. Wil je weten hoe dit eruitziet voor jouw school? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee.