Didactisch coachen draait om het stellen van de juiste vragen op het juiste moment. Je hebt vragen nodig om je voor te bereiden, om gesprekken te openen, om reflectie uit te lokken en om door te vragen. De kunst zit in het kiezen van vragen die docenten helpen hun eigen inzichten te ontwikkelen zonder defensief te worden. Met de juiste vraagstelling creëer je een veilige ruimte waarin echte professionele groei mogelijk is.
Wat is didactisch coachen eigenlijk precies?
Didactisch coachen is een planmatige en gestructureerde manier van feedback geven die specifiek gericht is op het verbeteren van de leskwaliteit. Het verschilt van andere vormen van coaching omdat het direct focust op wat er in de klas gebeurt: hoe docenten lesgeven, hoe ze leerlingen begeleiden en hoe ze hun didactische vaardigheden kunnen versterken.
Het grote verschil met algemene coaching ligt in de focus. Waar algemene coaching breed kan zijn, richt didactisch coachen zich specifiek op het leer- en onderwijsproces. Je kijkt samen naar concrete lesmomenten, didactische keuzes en de impact daarvan op leerlingen.
Het doel is altijd hetzelfde: docenten helpen hun eigen denkproces over lesgeven te stimuleren. Je wilt dat ze zelf ontdekken wat werkt, waarom het werkt en hoe ze het nog beter kunnen doen. Dit maakt didactisch coachen motivatieverhogend en leerbevorderend, omdat de docent eigenaar blijft van zijn of haar ontwikkeling.
Welke vragen stel je aan jezelf voordat je een coachingsgesprek begint?
Voordat je een coachingsgesprek begint, moet je jezelf afvragen: wat wil ik bereiken met dit gesprek en hoe kan ik ervoor zorgen dat de docent zich veilig voelt om open te zijn? Je voorbereiding bepaalt grotendeels het succes van het gesprek.
Begin met jezelf deze vragen te stellen:
- Wat heb ik precies gezien of gehoord dat aanleiding geeft tot dit gesprek?
- Welk gedrag of welke situatie wil ik bespreken zonder de persoon aan te vallen?
- Wat is mijn eigen houding op dit moment – ben ik nieuwsgierig of heb ik al een oordeel klaar?
- Hoe kan ik ervoor zorgen dat dit gesprek voelt als een gezamenlijke verkenning?
- Welke sterke punten kan ik benoemen voordat we naar verbeterpunten kijken?
Check ook je eigen mindset. Als je gefrustreerd of teleurgesteld bent, merk je dat tijdens het gesprek. Docenten voelen dat aan en gaan in de verdediging. Zorg dat je vanuit oprechte nieuwsgierigheid het gesprek ingaat, niet vanuit het gevoel dat je iemand moet ‘corrigeren’.
Hoe begin je een coachingsgesprek en welke openingsvragen werken het beste?
Een goed coachingsgesprek begint met openingsvragen die uitnodigen tot reflectie in plaats van defensiviteit. Je wilt een sfeer creëren waarin de docent zich gehoord voelt en ruimte krijgt om zijn of haar eigen verhaal te vertellen.
Effectieve openingsvragen zijn:
- “Hoe kijk je zelf terug op de les van vandaag?”
- “Wat ging er goed volgens jou?”
- “Waar ben je tevreden over in je aanpak?”
- “Als je één ding zou kunnen herhalen uit deze les, wat zou dat zijn?”
- “Welk moment in de les gaf je de meeste energie?”
Vermijd vragen die beginnen met ‘waarom’ als je een lastig onderwerp wilt bespreken. “Waarom heb je dat gedaan?” voelt als een aanval. Probeer in plaats daarvan: “Wat was je gedachte toen je die keuze maakte?” of “Kun je me meenemen in je denkproces bij dat moment?”
De toon die je zet is net zo belangrijk als de woorden die je gebruikt. Spreek rustig, maak oogcontact en toon oprechte interesse. Je lichaamstaal moet uitstralen dat je er bent om samen te ontdekken, niet om te oordelen.
Welke reflectieve vragen helpen docenten hun eigen lespraktijk te onderzoeken?
De krachtigste reflectieve vragen zijn die docenten helpen hun eigen patronen en keuzes te ontdekken zonder dat ze zich aangevallen voelen. Je wilt vragen stellen die nieuwsgierigheid wekken naar de eigen praktijk en inzicht geven in wat wel en niet werkt.
Probeer deze reflectievragen:
- “Wat denk je dat leerlingen voelden tijdens dat moment?”
- “Welke leerlingen reageerden het best op jouw aanpak?”
- “Als je deze les opnieuw zou geven, wat zou je dan anders doen?”
- “Wat merkte je aan de reacties van de klas?”
- “Welke momenten gaven je het gevoel dat je echt contact had met je leerlingen?”
- “Waar ben je het meest onzeker over in je aanpak?”
- “Welke leerlingen bereik je makkelijk en welke zijn een uitdaging?”
Het geheim van goede reflectievragen is dat ze de docent helpen vanuit verschillende perspectieven naar dezelfde situatie te kijken. Soms vanuit het perspectief van leerlingen, soms vanuit hun eigen gevoel, soms vanuit wat ze concreet zagen gebeuren.
Geef de docent tijd om na te denken. Stiltes zijn oké. Mensen hebben ruimte nodig om hun gedachten te ordenen en eerlijke antwoorden te formuleren.
Wanneer stel je doorvragende vragen en hoe doe je dat effectief?
Doorvragende vragen gebruik je wanneer je merkt dat een docent oppervlakkig antwoordt of vastloopt in automatische reacties. Je wilt dieper graven zonder confronterend te worden. Het doel is om samen tot nieuwe inzichten te komen.
Stel doorvragende vragen wanneer je hoort:
- Vage antwoorden: “Het ging wel oké” → “Wat maakte dat het oké ging?”
- Algemene uitspraken: “De klas was onrustig” → “Welke leerlingen waren onrustig en wanneer begon dat?”
- Excuses zonder reflectie: “Ze luisteren nooit” → “Wanneer luisteren ze wel en wat is dan anders?”
- Snelle conclusies: “Deze methode werkt niet” → “Welke onderdelen werken wel en welke niet?”
Effectieve doorvraagtechnieken zijn het herhalen van kernwoorden (“Je zegt dat het chaotisch was…”), het vragen naar specifieke voorbeelden (“Kun je een concreet moment beschrijven?”) en het uitnodigen tot verdere reflectie (“Wat zou er gebeuren als je dat anders zou aanpakken?”).
Let op je timing. Als iemand emotioneel wordt of dichtslaat, stop dan met doorvragen. Erken eerst wat je hoort: “Ik merk dat dit je raakt” of “Dit is duidelijk belangrijk voor je.”
Hoe September onderwijs helpt met didactisch coachen
Wij helpen teamleiders om didactisch coachen effectief in te zetten binnen hun teams. Onze training didactisch coachen is een masterclass met borgingstraject waarin je leert hoe je planmatig en gestructureerd feedback geeft die het denkproces van docenten stimuleert.
Wat je krijgt in onze training:
- Concrete vraagstellingstechnieken die je meteen kunt toepassen
- Oefeningen in het voeren van coachingsgesprekken zonder weerstand op te wekken
- Tools om feedback te geven die motivatieverhogend en leerbevorderend werkt
- Begeleiding bij het implementeren van didactisch coachen in je dagelijkse praktijk
- Een borgingstraject om ervoor te zorgen dat nieuwe vaardigheden beklijven
We zijn pas tevreden als je concrete doelen hebt bereikt en didactisch coachen een natuurlijk onderdeel is geworden van hoe je met je team werkt. Wil je weten hoe we jou kunnen helpen? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden.
