Op 15 april 2026 presenteerde de Inspectie van het Onderwijs het jaarlijkse rapport De Staat van het Onderwijs 2026. De conclusie is helder: de onderwijskwaliteit staat onder druk, kwaliteitszorg ontbreekt te vaak, en schoolleiders zijn de sleutel tot verbetering — maar een derde van hen komt er onvoldoende aan toe.
Inhoudsopgave
- Kwaliteit onder druk
- Geen verbetering basisvaardigheden
- Onderwijskansen afhankelijk van regio
- Schoolleider: sleutelrol, maar onvoldoende ruimte
- Reactie overheid
- Waarom dit ertoe doet
Kwaliteit onder druk
De inspectie constateert grote verschillen in onderwijskwaliteit tussen sectoren en regio’s. Bovendien ontbreekt het op veel scholen nog aan een goed functionerende kwaliteitszorg. Besturen, schoolleiders en (con)rectoren moeten hier nadrukkelijk meer focus en sturing op zetten, aldus het rapport.
Geen zichtbare verbetering basisvaardigheden
In het basisonderwijs zijn de leerresultaten gestabiliseerd, maar in de onderbouw van het voortgezet onderwijs dalen de prestaties op leesvaardigheid en woordenschat verder. Ook rekenen-wiskunde laat een negatieve ontwikkeling zien. Scholen in het funderend onderwijs ontvangen nog steeds veel herstelopdrachten voor taal, rekenen en burgerschap.
In het mbo zijn de resultaten op het centraal examen Nederlands zorgelijk: een derde van de mbo 2-gediplomeerden haalt taalniveau 2F niet — het minimumniveau dat nodig is om volwaardig mee te doen in de samenleving.
Onderwijskansen afhankelijk van regio
De inspectie signaleert dat onderwijsloopbanen sterk samenhangen met de regio waar een kind opgroeit. Verschillen ontstaan al bij de toegang tot voorschoolse educatie en werken door tot op de arbeidsmarkt. De inspectie roept scholen en besturen op hier actief beleid op te maken.
Meer tips?
Schoolleider: sleutelrol, maar onvoldoende ruimte
Het rapport benadrukt de centrale positie van de schoolleider bij het verbeteren van onderwijskwaliteit, passende plaatsing en kwaliteitszorg. Tegelijkertijd stelt de inspectie vast dat een derde van de schoolleiders onvoldoende toekomt aan onderwijskundig leiderschap, door een hoge werkdruk en een breed takenpakket.
De inspectie roept besturen op dit serieus te nemen: schoolleiders moeten de ruimte krijgen om zich te concentreren op hun primaire taak.
Reactie overheid
Staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs en Emancipatie) bevestigde dat lezen, schrijven en rekenen topprioriteit blijven. Ze benadrukte dat de schoolleider een sleutelrol vervult in onderwijsontwikkeling en kwaliteitsverbetering, en dat schoolleiders daarvoor ruimte en ondersteuning verdienen.
Waarom dit ertoe doet voor schoolleiders en hun teams
Dit rapport is geen abstract beleidsdocument. Het benoemt concrete knelpunten die dagelijks spelen op scholen: werkdruk, gebrek aan tijd voor onderwijskundig leiderschap, onvoldoende kwaliteitszorg. Voor schoolleiders die willen werken aan hun eigen ontwikkeling en die van hun team, onderstreept dit rapport waarom gerichte professionalisering geen luxe is — maar een noodzaak.
Trainingen gericht op onderwijskundig leiderschap, kwaliteitszorg en teamontwikkeling sluiten direct aan op wat de inspectie als meest urgente verbeterpunten benoemt.
Conclusie
De Staat van het Onderwijs 2026 geeft een helder signaal: de kwaliteit verbetert niet vanzelf, en het begint bij sterke schoolleiders met voldoende ruimte om hun werk te doen. De vraag voor schoolbesturen en -leiders is nu: hoe geven wij hier concreet invulling aan?
Bronnen
- Inspectie van het Onderwijs — Kwaliteit onder druk, schoolleider biedt uitkomst voor verbetering (15 april 2026)
- Inspectie van het Onderwijs — Rapport De Staat van het Onderwijs 2026 (15 april 2026)
- Rijksoverheid — Reactie minister en staatssecretaris OCW op de Staat van het Onderwijs (15 april 2026)
